Keycloak to otwartoźródłowy serwer zarządzania tożsamością i dostępem (IAM), który przejmuje logowanie, Single Sign-On i autoryzację z aplikacji. Warto go rozumieć, bo stał się de facto standardem self-hosted IAM i fundamentem bezpieczeństwa w architekturach mikrousługowych i chmurowych.
Self-attention to mechanizm, który pozwala modelowi językowemu ocenić, jak każde słowo w zdaniu odnosi się do wszystkich pozostałych słów jednocześnie. To fundament architektury Transformer i wszystkich współczesnych dużych modeli językowych — bez niego nie byłoby ani GPT, ani Llamy, ani BERT-a.
JEPA (Joint Embedding Predictive Architecture) to architektura uczenia maszynowego, która, zamiast odtwarzać surowe piksele, uczy się przewidywać abstrakcyjne reprezentacje świata. Stoi za nią Yann LeCun, a jej celem jest danie maszynom czegoś, czego brakuje dużym modelom językowym — intuicyjnego rozumienia fizyki i przyczynowości.
SAML 2.0 to oparty na języku XML standard federacyjnego uwierzytelniania, który od 2005 roku napędza logowanie jednokrotne w firmach, na uczelniach i w administracji. Zrozumienie jego architektury i wektorów ataku jest dziś podstawą pracy każdego inżyniera bezpieczeństwa i architekta tożsamości.
OAuth 2.0 to branżowy standard delegowania uprawnień dostępu, który pozwala aplikacjom uzyskiwać dostęp do danych użytkownika bez znajomości jego hasła. Zrozumienie tego frameworka jest niezbędne każdemu, kto tworzy lub korzysta z nowoczesnych aplikacji webowych, mobilnych i usług API.
Scope (zakres uprawnień) to mechanizm OAuth 2.0, który określa, co aplikacja może zrobić z wydanym tokenem — nie kim jest użytkownik ani co wolno użytkownikowi. Zrozumienie scope jest podstawą bezpiecznego projektowania API, logowania przez Google czy GitHub oraz integracji z agentami AI.
mTLS to rozszerzenie protokołu TLS, w którym tożsamość kryptograficznie potwierdza nie tylko serwer, ale również klient. Zrozumienie tego mechanizmu jest dziś kluczowe, bo stał się on fundamentem bezpieczeństwa mikroserwisów, architektury zero-trust oraz komunikacji między autonomicznymi agentami AI.
Token Introspection to standardowy sposób, w jaki API pyta serwer autoryzacyjny, czy dany token jest wciąż ważny i co dokładnie sobą reprezentuje. Zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe, gdy projektuje się bezpieczną autoryzację w architekturze mikroserwisowej i trzeba wybrać między natychmiastową kontrolą stanu a maksymalną wydajnością.
OpenID Connect (OIDC) to warstwa uwierzytelniania zbudowana na OAuth 2.0, która od 2014 roku stała się globalnym standardem logowania w aplikacjach webowych, mobilnych i mikroserwisach. Wyjaśniamy, czym różni się od OAuth 2.0, jak działa ID Token, czym jest endpoint UserInfo i które przepływy autoryzacji warto stosować dziś.
PKI to zestaw standardów, instytucji i procedur, który pozwala bezpiecznie powiązać klucz kryptograficzny z konkretną tożsamością w internecie. To niewidoczny fundament zaufanego HTTPS — bez niego przeglądarka nie wie, czy serwer po drugiej stronie jest tym, za kogo się podaje.
Architektura sterowana zdarzeniami (EDA) to sposób budowania systemów, w którym usługi komunikują się asynchronicznie, reagując na fakty, które już zaszły, zamiast wzajemnie się o coś prosić i czekać na odpowiedź. To fundament, na którym działają platformy pokroju Ubera, Shopify czy Netflixa — i coraz częściej także autonomiczni agenci AI oraz floty robotów.
Wagi to miliardy liczb, w których model AI przechowuje całą wyuczoną wiedzę. To one decydują o tym, co model potrafi, ile pamięci zajmuje i czy uruchomisz go na laptopie, czy tylko w chmurze.
