Analityk Ben Thompson zaproponował, by USA ustawowo uznały zbieranie danych treningowych za dozwolony użytek (fair use) i zakazały regulaminom blokowania distillation firmom z USA. Propozycję opisał 20 lipca 2026 Simon Willison, a jej tłem jest decyzja Alibaby o otwarciu modelu Qwen 3.8 Max.
Najważniejsze w skrócie
- Ben Thompson proponuje dwa przepisy: fair use dla danych treningowych oraz zakaz klauzul regulaminowych zabraniających distillation firmom z USA
- Argument: distillation to w praktyce zwykłe odpytywanie API, więc nie da się go skutecznie powstrzymać
- Alibaba wydała Qwen 3.8 Max jako otwarte wagi, odwracając majową decyzję o zamknięciu Qwen 3.7 Max
- Zwrot Alibaby zbiega się z apelem Xi Jinpinga o „open source, otwartość, współpracę i dzielenie się”
- Administracja USA w kwietniu 2026 zapowiedziała działania przeciw distillation
Na czym polega propozycja
Pomysł ma dwie części. Po pierwsze, prawo miałoby jednoznacznie stwierdzić, że zbieranie danych do trenowania modeli jest dozwolonym użytkiem?Dozwolony użytek (fair use): Wyjątek w prawie autorskim (zwłaszcza w USA), który pozwala wykorzystać chroniony materiał bez zgody właściciela w określonych celach.. Po drugie, zakazywałoby regulaminom usług blokowania distillation — trenowania nowych modeli na wyjściach istniejących — przynajmniej dla firm z USA.
Thompson opiera to na prostym spostrzeżeniu: distillation trudno powstrzymać, bo sprowadza się do odpytywania publicznego API. Zamiast walczyć z tym mechanizmem, jego zdaniem USA powinny go usankcjonować, bo — jak ujmuje — „chroni laboratoria i zarazem gwarantuje, że to, czego się nauczyły, napędza dalszą innowację dla wszystkich”. Jak wiedza z modeli zamkniętych przenika do otwartych, opisywaliśmy przy okazji kolejnych premier modeli open-weight z chińskich laboratoriów.
Hipokryzja, którą ma rozwiązać
Willison zwraca uwagę na sprzeczność: te same laboratoria, które zakazują distillation na swoich modelach, same trenują na danych bez licencji. Propozycja Thompsona miałaby tę sprzeczność usunąć — i przy okazji wzmocnić konkurencyjność amerykańskich modeli otwartych wobec chińskich. To istotne, bo darmowe chińskie modele, jak Kimi od firmy Moonshot AI, dorównują płatnym ofertom OpenAI czy Anthropic, a są dostępne bez opłat.
Qwen 3.8 Max i chińska otwartość
Bezpośrednim tłem propozycji jest ruch firmy Alibaba. Firma, która w maju 2026 zdecydowała się nie udostępniać wag modelu Qwen 3.7 Max, teraz wydała Qwen 3.8 Max jako model o otwartych wagach. Thompson wiąże ten zwrot z niedawnym wystąpieniem Xi Jinpinga, w którym przywódca zachęcał branżę, by „wykorzystała tę rzadką, historyczną szansę na open source, otwartość, współpracę i dzielenie się”.
Kontrast z Waszyngtonem jest wyraźny: podczas gdy Pekin promuje otwartość, administracja USA w kwietniu 2026 zapowiedziała działania mające ukrócić distillation — czyli dokładnie ten mechanizm, który Thompson chce zalegalizować. Jak opisał w MIT Technology Review James O'Donnell, ta rozbieżność pogłębia spór wewnątrz zaplecza politycznego USA.
Dlaczego to ważne?
Propozycja Thompsona przenosi debatę z „czy powstrzymać distillation” na „jak uczynić z niego przewagę”. To zmiana ramy myślenia: jeśli distillation jest technicznie nie do zatrzymania, próby jego zakazania głównie utrudniają życie firmom przestrzegającym prawa, nie chińskim konkurentom.
Uznanie zbierania danych za fair use rozwiązałoby też ciągnące się spory sądowe o prawa autorskie, które wiszą nad całą branżą. Jednocześnie propozycja obnaża napięcie w polityce USA: nie można naraz traktować otwartości jako broni i jako zagrożenia. Dla amerykańskich laboratoriów otwartych legalny distillation oznaczałby szybszy dostęp do wiedzy z modeli czołowych, a dla modeli zamkniętych — utratę części przewagi, którą dziś chronią regulaminami.
Najważniejsze jednak jest to, co pokazuje ruch Alibaby: otwartość staje się elementem strategii państwowej, a nie tylko decyzją biznesową pojedynczej firmy.
Co dalej?
- Propozycja Thompsona to na razie koncepcja analityka, nie projekt ustawy — jej los zależy od tego, czy podchwyci ją Kongres
- Kolejne chińskie premiery pokażą, czy inne laboratoria pójdą śladem Alibaby w stronę otwartych wag
- Zapowiedziane w kwietniu 2026 działania USA przeciw distillation wciąż czekają na szczegóły prawne — one przesądzą, czy propozycja fair use ma szansę
Źródła
- Simon Willison's Weblog — Who's Afraid of Chinese Models?
- MIT Technology Review — China's AI models have Trump's AI world at war with itself
