Kolejka przyłączeniowa
Jak działa
Wnioskodawca składa wniosek przyłączeniowy i zajmuje miejsce w kolejce. Operator wykonuje kolejne studia: wstępne (feasibility), studium wpływu na system (system impact) i studium urządzeń (facilities), które określają potrzebne modernizacje sieci oraz ich koszty. Na tej podstawie zawierana jest umowa przyłączeniowa (IA) i rezerwowana moc. W modelu szeregowym („first-come, first-served") projekty bada się pojedynczo w kolejności zgłoszeń, co przy dużym napływie wniosków tworzy zatory. Reformy (np. FERC Order 2023, wcześniej PJM zatwierdzony przez FERC w XI 2022) wprowadzają studia klastrowe i zasadę „first-ready, first-served": projekty bada się grupami, a koszty modernizacji dzieli między członków klastra, co ma skrócić kolejki i odsiać projekty niegotowe.
Rozwiązany problem
Moc przyłączeniowa sieci jest ograniczona, a chętnych do przyłączenia (OZE, magazyny, centra danych) jest wielokrotnie więcej niż sieć może przyjąć bez modernizacji. Kolejka porządkuje dostęp, przypisuje koszty wymaganych rozbudów sieci i rezerwuje moc, zapobiegając chaotycznym przyłączeniom zagrażającym stabilności systemu.
Komponenty
Formalne zgłoszenie projektu do przyłączenia, które wyznacza miejsce w kolejce i uruchamia proces studiów.
Seria analiz (feasibility, system impact, facilities) wyznaczająca wymagane modernizacje sieci i ich koszty.
Przydział i zarezerwowanie zdolności przesyłowej/mocy przyłączeniowej dla projektu, zwykle po zawarciu umowy przyłączeniowej.
Podmiot zarządzający siecią przesyłową lub dystrybucyjną, prowadzący kolejkę, studia i zawierający umowy przyłączeniowe.
Przejście z modelu szeregowego „first-come, first-served" na studia klastrowe i zasadę „first-ready, first-served" (np. FERC Order 2023).
Ewolucja
Ustanowienie pro-forma procedur przyłączeniowych (m.in. NRIS i ERIS) w modelu „first-come, first-served".
PJM, zatwierdzony przez FERC w listopadzie 2022 r., zastąpił szeregowy proces cyklem klastrowym z grupowaniem projektów.
Wprowadzenie obowiązkowych studiów klastrowych i zasady „first-ready, first-served"; opublikowane w Federal Register we wrześniu 2023 r.
Na koniec 2023 r. ok. 2 600 GW (2,6 TW) mocy w amerykańskich kolejkach; typowy projekt czekał blisko 5 lat, a tylko ~20% projektów (2000-2018) osiągnęło komercyjną eksploatację.