z/OS to flagowy 64-bitowy system operacyjny firmy IBM przeznaczony dla mainframe’ów IBM Z (architektura z/Architecture, w Linuksie oznaczana jako s390x). Jest bezpośrednim następcą OS/390 i wywodzi się z linii MVS; pierwsze wydanie ukazało się w 2001 r.
System projektowany jest pod kątem środowisk enterprise o krytycznym znaczeniu — bankowości, ubezpieczeń, linii lotniczych i administracji publicznej — gdzie kluczowe są ciągła dostępność, wysoka przepustowość transakcyjna oraz bezpieczeństwo (m.in. wszechobecne szyfrowanie). z/OS działa wyłącznie na sprzęcie mainframe IBM Z i nie jest wspierany na systemach IBM LinuxONE, które uruchamiają wyłącznie Linux.
z/OS 3.1 (2023) uzyskał certyfikację UNIX 95 (Single UNIX Specification) dzięki podsystemowi UNIX System Services i zgodności z POSIX. Wersja z/OS 3.2 (2025) została zaprojektowana dla mainframe’a IBM z17 i wprowadza wbudowane usługi AI (AI System Services), oparty na AI Workload Manager oraz wsparcie akceleracji AI z procesorem Telum II i kartą IBM Spyre Accelerator.
Na platformie z/OS uruchamiane są aplikacje w językach COBOL, PL/I, High Level Assembler, C/C++, Java i REXX, a także nowocześniejszych — Python, Go i Node.js — dostępnych przez pakiety IBM Open Enterprise SDK. IBM oferuje również narzędzia modernizacji oparte na watsonx, m.in. watsonx Code Assistant for Z do transformacji kodu COBOL do Javy.
System operacyjny ogólnego przeznaczenia lub specjalizowany dla robotyki — Ubuntu, Ubuntu Core, dystrybucje ROS-aware. Stanowi platformę dla middleware, runtime i aplikacji robotycznych.
Banki, ubezpieczyciele, linie lotnicze, administracja publiczna oraz systemy przetwarzania transakcji na dużą skalę na całym świecie.
COBOL (Common Business-Oriented Language) to jeden z najstarszych wysokopoziomowych języków programowania, powstały w 1959 r. Zaprojektowany do przetwarzania danych biznesowych, pozostaje fundamentem systemów transakcyjnych w bankowości, ubezpieczeniach i administracji. Na platformie IBM z/OS kompilowany jest m.in. przez Enterprise COBOL for z/OS.
PL/I (Programming Language One) to proceduralny język ogólnego przeznaczenia opracowany przez IBM w połowie lat 60. XX wieku, łączący cechy języków naukowych i biznesowych. Nadal wspierany na IBM z/OS poprzez kompilator Enterprise PL/I for z/OS.
Java to obiektowy język programowania oraz platforma uruchomieniowa oparta na maszynie wirtualnej (JVM). Na platformie IBM z/OS dostępny jest 64-bitowy runtime Java (IBM Semeru Runtime / IBM SDK for z/OS), wykorzystywany m.in. w modernizacji aplikacji mainframe.
High Level Assembler (HLASM) to asembler makroinstrukcyjny firmy IBM przeznaczony dla architektury z/Architecture. Umożliwia programowanie niskopoziomowe mainframe’ów IBM Z z rozbudowaną obsługą makr i jest standardowym asemblerem na platformie z/OS.
REXX (Restructured Extended Executor) to interpretowany język skryptowy stworzony przez IBM w latach 70. XX wieku. Ceniony za czytelną składnię, jest szeroko wykorzystywany do automatyzacji zadań, skryptów administracyjnych i przetwarzania tekstu na platformie z/OS.
C to język programowania powszechnie wykorzystywany w firmware, sterownikach, mikrokontrolerach i systemach embedded, gdzie wymagana jest bezpośrednia kontrola nad zasobami sprzętowymi.
C++ to język programowania szeroko wykorzystywany w robotyce, systemach embedded, middleware, sterowaniu i przetwarzaniu danych, szczególnie tam, gdzie istotna jest wydajność oraz bliska integracja ze sprzętem.
Python to wysokopoziomowy język programowania szeroko stosowany w robotyce, AI, computer vision, automatyzacji, testach i szybkiej integracji komponentów sprzętowych oraz software'owych.
Go to język programowania wykorzystywany do budowy usług backendowych, CLI, infrastruktury, integracji systemów oraz lekkich narzędzi sieciowych i automatyzacyjnych.
JavaScript to język programowania powszechnie wykorzystywany w aplikacjach webowych, panelach administracyjnych, dashboardach, narzędziach frontendowych i lekkich warstwach integracyjnych.
Działa wyłącznie na sprzęcie mainframe IBM Z; brak wsparcia dla architektur x86/ARM (poza emulatorem ZD&T do celów deweloperskich).
z/Architecture to 64-bitowa architektura procesorów mainframe’ów IBM Z, wprowadzona w 2000 r. jako następca ESA/390. Charakteryzuje się trybami adresowania 24/31/64-bit oraz wbudowanymi akceleratorami (m.in. Integrated Accelerator for AI w procesorach Telum i Telum II). W ekosystemie Linuksa architektura ta oznaczana jest jako s390x.
Standardowy protokół sieciowy IEEE 802.3 z TCP/IP jako warstwą transportową. Stosowany jako główny interfejs komunikacji między komputerem nadrzędnym (host PC) a robotem w SDK takich jak Unitree SDK2, Boston Dynamics API, Universal Robots URScript. Nie zapewnia deterministyczności (best-effort delivery).
Architektura komunikacji usługowej oparta na protokole HTTP z semantyką zasobów (GET, POST, PUT, DELETE, PATCH). Stosowana w cloud robotics i fleet management. Nie nadaje się do sterowania real-time.
Model wdrożenia oprogramowania bezpośrednio na sprzęcie mainframe znajdującym się w lokalnym centrum danych organizacji (on-premise). Charakterystyczny dla systemów o krytycznym znaczeniu, wymagających wysokiej dostępności, przepustowości transakcyjnej i bezpieczeństwa.
Hybrid oznacza typ wdrożenia łączący lokalne lub pokładowe uruchamianie komponentów z dodatkowymi usługami działającymi na edge lub w chmurze.
Wersja zaprojektowana dla IBM z17. Wprowadza AI System Services (wbudowany framework AI), AI-owy Workload Manager oraz wsparcie akceleracji AI (Telum II, IBM Spyre Accelerator).
Pierwsza wersja linii V3. Modernizacja pakietowania, wszechobecne szyfrowanie, wsparcie kontenerów (zCX) oraz certyfikacja UNIX 95.
Wydanie linii V2R5.
Pierwsze wydanie z/OS, następca OS/390.
